zaparcia

Jeśli chodzi o zaparcia, tu jestem zmuszona do wygłoszenia pewnych oczywistych stwierdzeń dotyczących działań dietetycznych i trybu życia.
Zaparcie trudno wyleczyć. Zaparciu trzeba zapobiegać. Wiem, że nie takiej odpowiedzi Państwo oczekujecie. Nie ma jednak „złotego” środka na zaparcia.
Prawidłowo wypróżnienie powinno być codziennie, ale w granicach normy są wypróżnienia co 2-3 dni pod warunkiem, że masy kałowe są prawidłowej konsystencji (nie powinny być twarde i zbite). Terminem zaparcia określa się oddawanie stolca rzadziej niż trzy razy w tygodniu.
Prawidłowe wypróżnienie jest wynikiem złożonego mechanizmu skurczów i rozkurczów mięśni gładkich i prążkowanych. NAJSILNIEJSZYM bodźcem pobudzającym perystaltykę jelita grubego jest wypełnienie żołądka po przebudzeniu z nocnego snu.
Uczucie parcia (potrzeba wypróżnienia) jest wynikiem kontaktu stolca z receptorami czuciowymi odbytu. Wypełnienie okrężnicy, rozciągnięcie jej ścianek daje sygnał o potrzebie wypróżnienia. Doznanie parcia podlega świadomej kontroli i można go powstrzymać. Powstrzymanie defekacji zwalnia tempo pasażu treści jelitowej i wyzwala fale przeciwperystaltyczne. Aby doszło do kolejnego pobudzenia i wypróżnienia odbytnica musi otrzymać silniejsze bodźce w postaci większego rozciągnięcia jej ścianek. Muszą więc napłynąć kolejne porcje treści jelitowej, zgromadzić się w kanale odbytu i mocniej go rozciągnąć. Powoduje to gromadzenie się większej ilości ubitego kału, który trudno będzie usunąć w trakcie wypróżnienia.
Zrozumienie tego mechanizmu jest ważne jeśli chcemy skutecznie leczyć zaparcia.
Najłatwiej więc o wypróżnienie rano tuż po wstaniu. Należy tylko wypełnić żołądek. Proste, należy wstać, zjeść śniadanie lub wypić szklankę wody. Cierpiący na zaparcia mówią, że najskuteczniejsza jest woda mineralna (nie gazowana) z cytryną. Następnie należy mieć czas spokojnie „posiedzieć” w ubikacji.
Najbardziej sprzyja zaparciu powstrzymywanie się od wypróżnienia. Odbytnica potrzebuje wtedy coraz silniejszych bodźców w postaci coraz większego rozciągnięcia ścianek. Korek kałowy, formujący się z tych zbitych mas może być tak duży, że są problemy z jego wydaleniem.
Dlaczego powstrzymujemy się przed wypróżnieniem? Często jest to pośpiech. Nie mamy czasu rano zjeść śniadania. Nie mamy rano czasu poświęcić dłuższej chwili na załatwienie potrzeb fizjologicznych. Potem w obcym miejscu (w pracy, w szkole) nie chcemy tego robić ze względów higienicznych i powstrzymujemy się. Zaparcie gotowe.
Pierwszy sposób na zaparcia to zmiana nawyków. Ponieważ organizm najchętniej wypróżnia się rano, stwórzmy mu rano do tego odpowiednie warunki.
Jeśli chodzi o nawyki ważny wpływ na zaparcia ma także mało ruchliwy tryb życia. Ruch poprawia perystaltykę jelit co zapobiega zaparciom.
Drugi sposób na zaparcia to właściwa dieta.
Tu ważne jest picie dużej ilości płynów. 2-3 litry dziennie najlepiej wody mineralnej nie gazowanej. Duża ilość wypijanej wody rozrzedza masy kałowe (płynne łatwiej wydalić) i zwiększa ich objętość co przyspiesza odruch defekacji. Unikajmy jednak mocnej herbaty, kakao i czekolady bo działają one zapierająco.
Dieta osób skłonnych do zaparć powinna być bogata w błonnik. Błonnik nie ulega strawieniu i przechodzi przez cały przewód pokarmowy. Ma zdolność do zatrzymywania wody i pęcznienia przez co masy kałowe są luźne i jest ich dużo, łatwo więc rozciągają odbytnicę pobudzając do wypróżnienia.
Co jeść, aby mieć dużo błonnika wszyscy wiemy: owoce, warzywa (poza marchwią, kapustą i ziemniakami), chleb pełnoziarnisty, kasze itd.
Dietetycy przyjmują, że osoby cierpiące na zaparcia powinny spożywać 40 g włókien roślinnych. Wystarczy zjeść 0,25 kg warzyw i owoców lub 3 łyżki otrąb (najlepsze są pszenne). Otrębami można posypywać surówki, dodawać do zup mlecznych i jogurtów. Proszę tylko nie przesadzać z tymi otrębami bo zmniejszają one wchłanianie z pokarmów wapnia i magnezu.
Ważnym składnikiem diety powinny być produkty z kwaśnego mleka: jogurty, kefiry. Zawierają one kultury bakterii, które pobudzają perystaltykę jelit. Warto tu stosować synbiotyki. Probiotyki zwiększają perystaltykę jelit. Prebiotyki to na ogół wielocukry, które działają przeczyszczająco na drodze osmotycznej.
Podsumowując możemy powiedzieć, że zaparcie jest to schorzenie cywilizacyjne wynikające ze złej diety i złego trybu życia. Aby je wyleczyć trzeba zmodyfikować dietę, zmodyfikować nawyki higieniczne i więcej się ruszać.
Jeśli to nie skutkuje należy sięgnąć po środki przeczyszczające.

1. środki pęczniejące
Tu znajduje się błonnik pokarmowy (otręby, warzywa, owoce, kasze)
Źródłem bardzo dobrego błonnika są nasiona babki jajowatej, babki płesznika i nasiona lnu (siemię lniane).
Ciekawym preparatem jest Colon C. Zawiera on synbiotyk i łupiny nasion babki płesznika.
Colon C
Ispagul
Środki pęczniejące to jedyna grupa środków przeczyszczających, które mogą przyjmować kobiety w ciąży.

2. leki osmotyczne
Powodują wzrost ciśnienia osmotycznego w jelitach, co skutkuje zwiększonym przepływem wody z naczyń do światła jelit. Masy kałowe stają się luźne i mają większą objętość, co sprzyja wypróżnieniu.

a) sole
Działają one jednak gwałtownie i drażnią jelita. Używa się ich w celu dokładnego opróżnienia jelit przed zabiegami lub badaniami. Wydawane są na zlecenie lekarza. Stosowana kiedyś sól gorzka, nie jest już używana ze względu na działanie drażniące.

b) oligosacharydy (wielocukry)
Są dobrymi łagodnymi środkami przeczyszczającymi.
Najczęściej stosowana jest laktuloza. Jest to syntetyczny dwucukier nieulegający strawieniu.
Laktulozę można łączyć z błonnikiem.
Niestety jeśli stosujemy ją przewlekle traci działanie.
preparaty zawierające laktulozę:
Lactulosum syrop
Lactulose-MIP
Duphalac

3. leki przyspieszające pasaż jelitowy

a) leki roślinne zawierające glikozydy antrachinonowe
Są to leki silnie działające kontaktowo. Po podaniu doustnym drażnią komórki nerwowe splotu warstwy mięśniowej jelita grubego.
Leki te, tak naprawdę wywołują biegunkę. Są one niestety bardzo nadużywane. Wpływa to niekorzystnie na cykl wypróżnień. Powodują zaburzenia elektrolitowe (często niedobory potasu), atonię (zwiotczenie) jelit, skurczowe, kolkowe bóle jelit. Stosowane długotrwale (często latami) mogą powodować melanozę (ciemne zabarwienie błony śluzowej) i osteoartropatię (palce pałeczkowate).

– senes
Występuje w różnych preparatach przeczyszczających. Nieświadomi tego pacjenci przedawkowują senes zażywając różne leki.
preparaty zawierające senes:
Senes fix
Figura 1 fix
Xenna tabl. fix
Normosan
Senefol
Regulax

– kora kruszyny
Figura 2 fix
Alax
Altra

– aloes
Alax
Boldaloin
Boldovera

– rzewień
W małych dawkach (0,1 -0,3g) działają zapierająco, ze względu na obecność garbników.
W większych dawkach (1,5 -5g) działają przeczyszczająco ze względu na zawartość antrachinonów.
Radirex
Tabl. z rzewienia

b) bisakodyl
Jest to syntetyczny lek przeczyszczający. Działa silnie drażniąco na jelito grube, przyspiesza ruchy perystaltyczne, zwiększa wydzielanie śluzu.
preparaty:
Bisacodyl
Dulcobis

Stosowanie leków z tej grupy powinno być ostatecznością po, którą sięgamy sporadycznie.
Środki z tej grupy podajemy wieczorem. wypróżnienie następuje po 8- 10 godzinach, czyli rano. Jeśli już musimy stosować leki z tej grupy, postarajmy się przy ich pomocy przyzwyczaić organizm do codziennych, porannych wypróżnień.
Organizm łatwo przyzwyczaja się do tych leków i przestaje reagować. Dlatego nie ma sensu stosować ich długotrwale. Trzeba je zmieniać na inne.
Podkreślam jednak jeszcze raz, leki z tej grupy działają silnie zaburzająco na proces wypróżnień, powodując tak naprawdę polekową biegunkę nie fizjologiczne wypróżnienie. Po takiej „biegunce” (wydalamy kał z całego jelita grubego, nie tylko z odbytnicy) większość osób nie wypróżnia się przez kilka dni. Powstaje błędne koło.
CHCESZ WYLECZYĆ BIEGUNKĘ ZMIEŃ NAWYKI ŻYWIENIOWE I HIGIENICZNE.

Osobnego omówienia wymagają zaparcia będące symptomem innych schorzeń. Towarzyszą one chorobom endokrynnym i metabolicznym np. niedoczynności tarczycy, hipercalcemii, porfirii. Przyczyną zaparć mogą być zaburzenia motoryki i drożności jelit. Zaparcia mogą wiązać się z depresją, anoreksją, obsesją np. „czystego wnętrza”. Zaparcie u tych chorych jest tylko jednym z objawów i to pomniejszym. Chorzy ci podlegają specjalistycznemu leczeniu, które obejmuje także zaparcia.

Zaparcia mogą być także polekowe. Tu łatwo sam chory może je zidentyfikować czytając ulotki leków. Zaparcie polekowe wymaga konsultacji lekarza, który dany lek zlecił.

Barbara Napiórkowska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *